Een witte tong komt meestal door beslag: een laagje van bacteriën, dode cellen en voedselresten op je tong. Dat is onschuldig en haal je weg door je tong dagelijks schoon te maken met een tongreiniger. Is de witte aanslag niet weg te poetsen of doet je tong pijn, ga dan naar de huisarts.

Je tong vertelt meer over je mondgezondheid dan je denkt. Hieronder zie je in één overzicht wat een witte, gele, zwarte of rode tong en bultjes op je tong betekenen. Daarna leggen we elke kleur uit en lees je hoe je je tong goed schoonmaakt.

Wat je ziet	Meest waarschijnlijke oorzaak	Wat je doet
Dun wit laagje	Normaal beslag	Niets; tong reinigen mag
Dikke witte aanslag	Beslag door droge mond, roken of weinig reiniging	Dagelijks tong reinigen, meer water drinken
Wit, niet weg te poetsen, pijnlijk	Mogelijk spruw (schimmel)	Naar de huisarts
Gele tong	Beslag verkleurd door roken, koffie of thee	Tong reinigen; ook gele ogen of huid: huisarts
Zwarte of bruine tong	Zwarte harige tong	Tong reinigen, minder roken en koffie
Rode vlekken met witte rand	Geografische tong	Onschuldig; scherp en zuur eten vermijden bij klachten
Felrode tong met bultjes en koorts	Aardbeientong, vaak roodvonk	Naar de huisarts
Pijnlijk bultje of wondje	Geïrriteerde papil of aft	Paar dagen aankijken; langer dan 2 weken: laten nakijken

Hoe ziet een gezonde tong eruit?

Een gezonde tong is roze, vochtig en heeft een fijn ruw oppervlak. Dat ruwe komt door duizenden kleine uitsteekseltjes: de papillen. Daartussen zitten ook je smaakpapillen.

Een dun, doorzichtig-wit laagje is normaal, vooral 's ochtends. Daarnaast is het normaal als:

• het achterste deel van je tong iets witter is dan de punt;
• je tong wat groefjes of ribbels heeft (een 'gegroefde tong' komt veel voor en is onschuldig);
• je achter op je tong grotere bultjes ziet. Dat zijn de omwalde papillen, een rij grote smaakpapillen in een V-vorm.

Wordt het laagje dik, verandert de kleur of krijg je pijn, dan is er meer aan de hand. Hieronder zie je per kleur wat het kan betekenen.

Witte tong: oorzaken van witte aanslag op je tong

Een witte tong komt meestal door beslag: een laagje van bacteriën, dode cellen en voedselresten dat tussen de papillen blijft hangen. Dat is vervelend, maar bijna altijd onschuldig.

Veelvoorkomende oorzaken van een witte tong:

• Weinig speeksel of een droge mond. Speeksel spoelt je tong de hele dag schoon. Slaap je met je mond open, drink je weinig of gebruik je medicijnen die je mond droog maken, dan blijft er meer liggen. Lees ook onze blog over een droge mond.
• Roken en alcohol. Die irriteren het mondslijmvlies en drogen de mond uit.
• Te weinig drinken of koorts. Bij griep of verkoudheid zie je vaak tijdelijk een witte tong.
• De tong niet schoonmaken. Wie alleen zijn tanden poetst, laat een groot deel van de bacteriën in de mond zitten.

Spruw: als het wit niet weg te poetsen is

Soms zit er een schimmelinfectie achter: spruw (orale candidiasis), veroorzaakt door de gist Candida albicans. Die schimmel zit normaal in je mond zonder problemen, maar kan de overhand krijgen als de mondflora uit balans raakt. Bij spruw zie je witte plekken die niet of lastig weg te poetsen zijn. Eronder is het slijmvlies vaak rood en pijnlijk en je kunt een branderig gevoel of minder smaak hebben.

Spruw komt vaker voor bij:

• baby's;
• mensen die net een antibioticakuur hebben gehad;
• gebruikers van een cortisonepuffer (spoel na het puffen je mond);
• mensen met een kunstgebit, diabetes of een verminderde weerstand.

Denk je aan spruw? Ga dan naar de huisarts. Een schimmelinfectie verdwijnt niet door beter te poetsen en heeft vaak een schimmelwerend middel nodig.

Witte tong weghalen: zo doe je dat

Gewoon beslag haal je in drie stappen weg:

1. Reinig je tong elke dag met een tongreiniger, van achter naar voren.
2. Drink genoeg water, zodat je mond niet uitdroogt.
3. Beperk roken en alcohol.

Meestal is je tong binnen een paar dagen weer roze. De volledige uitleg lees je verderop bij Zo maak je je tong schoon.

Zwarte of bruine tong: schrikken, maar meestal onschuldig

Een zwarte tong ziet er eng uit, maar is bijna altijd onschuldig. Artsen noemen het een 'zwarte harige tong'. De papillen op je tong groeien dan langer dan normaal, omdat de bovenste cellaag niet goed afschilfert. Tussen die verlengde papillen blijven bacteriën, gisten en kleurstoffen hangen, waardoor de tong zwart, bruin of soms groenig kleurt.

Risicofactoren zijn onder meer:

• roken en tabak kauwen;
• veel koffie, zwarte thee of alcohol;
• een droge mond of te weinig drinken;
• bepaalde antibiotica;
• langdurig gebruik van mondwater met chloorhexidine of peroxide;
• onvoldoende mondhygiëne.

Wat kun je doen? Reinig je tong dagelijks met een tongreiniger of zachte tandenborstel, drink voldoende water en beperk roken, koffie en alcohol. Gebruik je mondwater met chloorhexidine, gebruik het dan niet langer dan je tandarts of mondhygiënist adviseert. De verkleuring verdwijnt meestal vanzelf binnen een paar weken. Gebeurt dat niet, of is de tong pijnlijk, laat het dan nakijken.

Geografische tong (landkaarttong): rode vlekken met een witte rand

Een geografische tong is onschuldig, niet besmettelijk en gaat vanzelf over.

Zie je gladde, rode plekken met een witte of lichte rand die zich in een paar dagen verplaatsen? Dan heb je waarschijnlijk een geografische tong. Op die plekken ontbreken tijdelijk de papillen, waardoor je tong eruitziet als een landkaart. Ongeveer 1 tot 3 procent van de mensen heeft het.

De meeste mensen merken er niets van. Soms branden de plekken bij scherp, zuur of heet eten, of bij een tandpasta met een sterke smaak. Laat dan citrusvruchten en pittig eten even staan en kies een milde tandpasta. Dat helpt vaak. Een geografische tong is niet te genezen, maar de plekken komen en gaan vanzelf.

Rode tong of aardbeientong

• Een felrode tong met duidelijke bultjes (een aardbeientong) zie je vooral bij kinderen met roodvonk, vaak samen met keelpijn, koorts en huiduitslag. Ga dan naar de huisarts.
• Een gladde, rode en soms pijnlijke tong kan wijzen op een tekort aan ijzer of vitamine B12. Dat is iets voor de huisarts om uit te zoeken.

Gele tong: waar komt het door?

Een gele tong is meestal beslag dat verkleurd is door roken, koffie, thee of bepaalde voeding. Een goede tongreiniging lost het vaak op. Zijn ook het wit van je ogen of je huid geel, ga dan direct naar de huisarts.

Bultjes op je tong: wat is het?

• Een of een paar pijnlijke rode of witte bultjes zijn vaak opgezwollen papillen door een beet, heet eten of irritatie. Die verdwijnen meestal binnen een paar dagen.
• Pijnlijke wondjes met een witte bodem en een rode rand zijn vaak aften. Lees daarover meer in onze blog Last van aften?
• Grote bultjes achter op je tong zijn de normale omwalde papillen. Daar hoef je niets mee.

Je tong en slechte adem

Heb je last van een slechte adem? Dan is de kans groot dat je tong de boosdoener is. Ongeveer één op de zeven Nederlanders heeft last van een slechte adem (halitose). Parodontoloog Edwin Winkel noemt de tong de grootste veroorzaker: de bacteriën in het beslag werken als een 'gasfabriek' en maken zwavelverbindingen die vies ruiken (Radar).

Vooral het achterste deel van de tong is een probleem. Daar zit het meeste beslag en daar kom je met poetsen meestal niet bij. Daarom helpt tanden poetsen alleen vaak niet genoeg tegen een slechte adem. Een dagelijkse tongreiniging maakt wel verschil. Een overzicht van Cochrane vond dat een tongreiniger de geurstoffen iets beter vermindert dan een tandenborstel, al was het onderzoek klein (Cochrane).

Blijft je adem ondanks een schone tong slecht? Dan kan ook ontstoken tandvlees meespelen. Lees daarover meer in onze blogs over ontstoken tandvlees en parodontitis.

Zo maak je je tong schoon

Je tong schoonmaken kost minder dan een minuut. Doe het het liefst elke dag, bijvoorbeeld 's ochtends of 's avonds na het tandenpoetsen.

1. Steek je tong ver uit en adem rustig door je neus. Dat helpt tegen de kokhals-reflex.
2. Zet de tongreiniger zo ver mogelijk achter op je tong. Begin voorzichtig; na een paar keer kom je vanzelf verder.
3. Trek de reiniger met lichte druk naar voren. Niet schrapen tot het pijn doet: je tong mag niet gaan bloeden.
4. Spoel de reiniger af onder de kraan.
5. Herhaal dit 3 tot 5 keer, ook aan de linker- en rechterkant van je tong.
6. Spoel je mond na met water of een mondspoeling.

Tongreiniger of tandenborstel? Je kunt je tong ook met je tandenborstel schoonmaken, maar een tongreiniger is plat en breed. Daardoor haal je meer beslag weg en raak je minder snel je kokhals-reflex.

Welke tongreiniger past bij jou?

In onze collectie tongreinigers vind je onder meer:

• TePe Good Tongschraper
• GUM HaliControl tongreiniger
• Halita tongreiniger
• Lactona IQ Tongue Scraper
• Bluem Tongschraper

Twijfel je welke het beste bij je past? Neem gerust contact met ons op, wij adviseren je graag.

Extra hulp bij een slechte adem

Wil je meer doen dan alleen je tong reinigen? Kijk dan bij onze frisse adem tandpasta's en frisse adem mondspoelingen. Kies bij voorkeur een mondspoeling zonder alcohol; alcohol kan je mond uitdrogen.

Wanneer naar de huisarts of tandarts?

De meeste veranderingen aan je tong zijn onschuldig en verdwijnen vanzelf of met een goede tongreiniging. Ga wel naar de huisarts of tandarts als:

• een plek, wondje of verkleuring langer dan 2 weken blijft;
• je witte plekken hebt die niet weg te poetsen zijn, of rode plekken met pijn of een branderig gevoel;
• je tong gezwollen is, of je moeite hebt met slikken, praten of ademen (ga dan direct);
• je ook koorts, keelpijn of huiduitslag hebt, vooral bij kinderen;
• je huid of het wit van je ogen geel is;
• je een harde bult of zweertje voelt dat niet pijnlijk is en niet weggaat.

Twijfel je? Laat het nakijken. Je tandarts of mondhygiënist kijkt bij elke controle ook naar je tong en mondslijmvlies.